બેન્ઝિનની નાઈટ્રેશન પ્રક્રિયા વિશે લખો.

(N/A) . નાઈટ્રેશન માટેની રાસાયણિક પ્રક્રિયા: જ્યારે બેન્ઝિનને સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_{3})$ અને સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_{2}SO_{4})$ ના મિશ્રણ સાથે $323 \ K$ થી $333 \ K$ તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું નાઈટ્રેશન થઈને નાઈટ્રોબેન્ઝિન બને છે.
$C_{6}H_{6} + HNO_{3} \xrightarrow{conc. H_{2}SO_{4}, 323-333 \ K} C_{6}H_{5}NO_{2} + H_{2}O$
$b$. નાઈટ્રોનિયમ આયન $(NO_{2}^{+})$ બનવાની ક્રિયાવિધિ:
તબક્કો-$I$:
$H_{2}SO_{4} + HNO_{3} \rightleftharpoons H_{2}NO_{3}^{+} + HSO_{4}^{-}$
તબક્કો-$II$:
$H_{2}NO_{3}^{+} \rightleftharpoons H_{2}O + NO_{2}^{+}$
ઇલેક્ટ્રોફાઇલ ઉત્પન્ન કરવા માટેની કુલ પ્રક્રિયા:
$H_{2}SO_{4} + HNO_{3} \rightleftharpoons NO_{2}^{+} + HSO_{4}^{-} + H_{2}O$
આ પ્રક્રિયામાં,$H_{2}SO_{4}$ પ્રોટોન દાતા (એસિડ) તરીકે અને $HNO_{3}$ પ્રોટોન સ્વીકારનાર (બેઈઝ) તરીકે વર્તે છે,જે ઇલેક્ટ્રોફિલિક નાઈટ્રોનિયમ આયન $(NO_{2}^{+})$ ના નિર્માણમાં મદદ કરે છે.